Site in English

Bản tiếng Anh

Bộ gõ chữ Việt và chữ nhiều nước khác cho Windows

 

Phụ Lục B

Cách nhập chữ Hán Nôm từ cửa sổ khác

 

Ngô Đình Học

Email: hoc96@yahoo.com

Web: http://winvnkey.sf.net

 

Ngày 25 tháng 10 năm 2009

 

 

Mục Lục

B1. Chế độ nhập chữ Hán Nôm gián tiếp

B2. Làm sao gõ các phím chữ phi Hán Nôm?

B3. Bàn phím ảo Hán Nôm

B4. Cách cài đặt MS Word để nhập chữ theo cột từ phải qua trái

 

 

Bộ gõ WinVNKey cho phép ta gõ âm Việt hoặc âm Pinyin vào thẳng văn bản Hán Nôm rồi WinVNKey sẽ biến chúng thành chữ Hán Nôm nằm trong cùng văn bản. Nhưng có những trường hợp việc gõ thẳng vào văn bản trở nên bất tiện và tốn nhiều thời gian.  Chẳng hạn như trong MS Word, nếu ta chọn phương pháp gõ chữ theo cột thẳng đứng và từ phải qua trái và gõ cụm chữ “anh hùng anhhùng/1” thì sẽ được cụm chữ hiện ra như Hình B1 sau đây.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image002.jpg

 

Hình B1.  Gõ “anh hùng anhhùng/1” trong MS Word được cài đặt theo lối

nhập thẳng đứng từ trên xuống dưới và từ phải qua trái.

 

Hình B1 cho thấy các chữ Hán Nôm không đổi chiều nhưng các chữ theo mẫu tự Latin bị đổi chiều khó đọc.  Muốn dễ đọc ta phải quay đầu 90 độ theo chiều kim đồng hồ. Thật là bất tiện. 

 

Thật là tiện lợi nếu chúng ta có thể gõ âm Việt (hoặc Pinyin) vào một cửa sổ khác để chúng hiện ra một cách bình thường (từ trái qua phải).  Khi nào hình thành chữ Hán Nôm, thì chữ đó sẽ hiện ra trong văn bản Hán Nôm như Hình B2 dưới đây.  Theo cách này thì chúng ta sẽ cần có 2 cửa sổ:

 

  • Cửa sổ thứ nhất (thí dụ Notepad) là cửa sổ nguồn để ta gõ trực tiếp chuỗi âm Việt “anhhùng/1”. Cửa sổ này cho phép hiện chữ theo dòng, từ trái qua phải và từ trên xuống dưới. Do đó, dễ đọc và gõ nhanh.
  • Cửa sổ thứ hai (thí dụ MS Word) là cửa sổ đích để cho WinVNKey gửi chữ Hán Nôm đến mà hiển thị.  Cửa sổ này cho phép hiện chữ theo cột, từ phải qua trái và từ trên xuống dưới.

 

Như vậy cách nhập chữ này cần có 2 cửa sổ và còn được gọi là cách nhập chữ Hán Nôm gián tiếp từ cửa sổ khác.  Sở dĩ gọi là gián tiếp vì muốn được chữ Hán Nôm ở cửa sổ này thì ta phải gõ vào cửa sổ khác.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image004.gif

 

Hình B2.  Gõ Hán Nôm gián tiếp:  gõ chữ Việt vào một cửa sổ và chữ Hán Nôm hiện ra ở cửa sổ khác.

 

Phần phụ lục này sẽ bàn về những đề tài sau:

  • Làm sao cài đặt hộp Quản Lý Hán Nôm ở chế độ gõ gián tiếp.
  • Cách nhập chữ Hán Nôm gián tiếp.
  • Cách nhập chữ phi Hán Nôm khi ở chế độ gõ gián tiếp.
  • Bàn gõ chữ Unicode.
  • Làm cách nào điều chỉnh MS Word để có thể gõ theo cột từ phải sang trái.

 

B1.  Chế độ nhập chữ Hán Nôm gián tiếp

 

Để dễ hiểu, ta sẽ xét một thí dụ cụ thể sau đây:

  • ta muốn nhập Hán Nôm vào MS Word.
  • ta muốn gõ âm Việt (hoặc Pinyin) vào Notepad.

 

Muốn vậy, ta hãy bố trí desktop như Hình B3.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image006.gif

 

Hình B3. Bố trí các cửa sổ để gõ gián tiếp: (a) Hộp thoại Quản Lý Hán Nôm bên trái,

(b) MS Word (cửa sổ đích) bên trên và (c) Notepad (cửa sổ nguồn) bên dưới.

 

Sau đây là các bước cần làm:

 

1.        Từ hộp thoại Quản Lý Hán Nôm (QLHN): nhấn nút “Chọn lựa”, chọn menu “Gõ Hán Nôm gián tiếp từ cửa sổ khác” như Hình B4(a).

2.        Lúc đó, hộp thoại QLHN sẽ hiện ra như Hình B4(b).

3.        Chọn cửa sổ MS Word làm cửa sổ đích như Hình B5:

a.        Di chuyển chuột đến MS Word và nhấn thả phím <SHIFT>  hai lần rồi nhấn chuột phải:  <SHIFT> <SHIFT> <Chuột phải>.

b.         Khi menu hiện ra thì chọn menu A như Hình B5(a).

c.         Để kiểm xem thực sự MS Word có phải là cửa sổ đích hay không, hãy gõ lặp lại: <SHIFT> <SHIFT>. <Chuột phải>. Xong xem menu C2 như Hình B5(b) để biết trạng thái của cửa sổ MS Word . 

d.         Nếu vẫn chưa phải là cửa sổ đích thì có lẽ là do cửa sổ đích chưa thực sự có focus. Bạn nên làm như sau thì sẽ được:

·         Gõ bất kỳ một chữ nào đó (thí dụ chữ a) vào cửa sổ đích, xong rồi gõ BackSpace để xóa. Việc gõ chữ chỉ có mục đích là để cho cửa sổ đích có focus thực sự.

·         Rồi lặp lại các bước (a), (b), và (c).

4.        Chọn cửa sổ Notepad làm cửa sổ nguồn như Hình B6(c). Ta sẽ gõ âm Việt vào đây, chẳng hạn “tam/1 quốc/6 thời/5 đại/1”.

5.        Nhìn vào MS Word ta sẽ thấy các chữ Hán hiện ra như Hình B6(b).

6.        Chú ý rằng khi gõ các phím trắng (Space) ở cửa sổ nguồn thì chúng không hiện ra trong cửa sổ đích. Do đó bạn có thể gõ bao nhiêu phím trắng giữa các chữ Việt cũng được. Chẳng hạn, các cách gõ sau đây đều cho ra cùng kết quả ở cửa sổ đích:

·         tam/1 quốc/6 thời/5 đại/1

·         tam/1    quốc/6    thời/5       đại/1

7.        Nếu muốn có phím trắng ở cửa sổ đích, bạn cần nhấn lên nút “sp” (tức Space) ở hộp QLHN như Hình 4(b).   Hoặc bạn có thể nhấn thả phím CTRL rồi gõ phím Space ở cửa sổ nguồn.

8.        Tương tự, muốn xóa các chữ ở cửa sổ đích, bạn cần nhấn lên nút “bs” (tức BackSpace) ở hộp QLHN như Hình 4(b).  Hoặc bạn có thể nhấn thả phím CTRL rồi gõ phím BackSpace ở cửa sổ nguồn.

9.        Tương tự, muốn xuống dòng ở cửa sổ đích, bạn cần nhấn lên nút có mũi tên như nút Enter (nút thứ ba) ở hộp QLHN như Hình 4(b).  Hoặc bạn có thể nhấn thả phím CTRL rồi gõ phím Enter ở cửa sổ nguồn.

 

Nói chung, sau khi chọn cửa sổ đích xong, bạn có thể gõ âm tiếng Việt vào bất kỳ cửa sổ nào cũng được chứ không giới hạn ở Notepad:

  • Bạn có thể gõ vào Wordpad, Word, Excel, Internet Explorer, Firefox, v.v.
  • Thậm chí bạn có thể gõ vào cùng cửa sổ đích MS Word cũng được.
  • Thậm chí bạn có thể gõ vào ô chữ “Tra từ đã gõ” ở hộp QLHN. Muốn vậy, bạn hãy nhấn mũi tên đỏ bên cạnh cụm từ “Tra từ đã gõ” và chọn menu “2. Dùng hộp chữ để Nhập chữ” như Hình B7.

 

Một cách tổng quá, cửa sổ nguồn là bất kỳ cửa sổ nào mà bạn gõ âm chữ Việt vào. Bạn có thể sử dụng nhiều cửa sổ nguồn khác nhau. Khi nào có kết quả chữ Hán Nôm thì WinVNKey sẽ làm cho kết quả đó luôn luôn hiện ra ở cửa sổ đích. 

 

Ngoài ra, bất kỳ lúc nào bạn cũng có thể hủy bỏ vai trò cửa sổ đích, hoặc thay đổi cửa sổ đích. Muốn vậy, bạn cứ nhấn thả phím <SHIFT>  hai lần rồi nhấn chuột phải, xong chọn menu thích hợp.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image008.gif

 

Hình B4.  Khi chọn chế độ gõ gián tiếp (a), bên trái dòng chữ “Tra từ đã gõ” sẽ có mũi tên đỏ xuất hiện,

đồng thời bàn gõ Hán Nôm hiện ra với nút thứ 9 là nút Bàn phím Unicode. 

Chú ý rằng mũi tên đỏ chỉ xuất hiện ở chế độ gõ gián tiếp.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image010.gif

 

Hình B5. (a) Gõ <SHIFT> <SHIFT> <Chuột phải> trong MS Word rồi chọn menu A để biến

cửa sổ này thành cửa sổ đích.

(b) Gõ <SHIFT> <SHIFT> <Chuột phải> thêm lần nữa để kiểm tra lại menu C2

xem MS Word có thực sự biến thành cửa sổ đích hay không.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image012.gif

 

Hình B6.  Gõ “tam/1 quốc/6 thời/5 đại/1” trong cửa sổ Notepad (c) thì sẽ thấy chữ Hán hiện ra trong cửa sổ đích (b).

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image014.gif  http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image014.gif  http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image016.gif  http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image018.gif

 

Hình B7.  (a) Có thể chọn cửa sổ nguồn là ô “Tra từ đã gõ” ở hộp Quản Lý Hán Nôm bằng cách

nhấn lên mũi tên màu đỏ rồi chọn menu số 2.

(b) Gõ trực tiếp âm Việt (hoặc Pinyin) vào ô “Nhập chữ” thì kết quả Hán Nôm

sẽ hiện ra ở cửa sổ đích như Hình B6 (b).

 

B2.  Làm sao gõ các phím chữ phi Hán Nôm?

 

Các chữ phi Hán Nôm là các mẫu tự Latin, các dấu chấm câu, dấu BackSpace, dấu trắng (Space), v.v. Khi hộp QLHN ở chế độ gõ gián tiếp, chỉ có chữ Hán Nôm mới được gửi tới cửa sổ đích.  Khi muốn nhập các ký tự phi Hán Nôm (thí dụ chữ Việt hoặc Anh), hoặc muốn xóa chữ trong văn bản Hán Nôm, ta phải chọn một trong các cách như sau:

 

1. Di chuyển con trỏ đến cửa sổ đích và gõ thẳng vào đó.

Cách này đơn giản, chỉ có điều là mất thời gian phải thay đổi thao tác tay, từ gõ phím sang nhấn chuột và ngược lại

 

2. Dùng chuột nhấn lên các phím của bàn phím ảo 9 nút trên hộp QLHN. 

Cách này cho phép gõ bất kỳ chữ Unicode nào. Xin xem mục kế tiếp.

 

B3.  Bàn phím ảo Hán Nôm

 

Bàn phím ảo Hán Nôm gồm có 9 nút như chỉ rõ trong Hình 4(b). Với 9 nút này, bạn có thể nhập bất kỳ ký tự Unicode nào.   Bạn có thể để chuột nằm lên mỗi phím để thấy hiện ra tooltip (pop-up với một dòng hướng dẫn nói về phím đó).

 

Tám nút đầu theo thứ tự từ trái sang phải là các phím sau đây:

 

  • phím BackSpace
  • phím Space
  • phím Enter
  • phím mũi tên trái
  • phím mũi tên phải
  • phím mũi tên hướng lên
  • phím mũi tên hướng xuống

 

Khi nhấn vào các phím trên, kết quả sẽ đi thẳng đến cửa sổ đích chứ không phải cửa sổ nguồn. Chẳng hạn, nhấn phím BackSpace trên bàn phím ảo sẽ xóa đi một chữ đứng bên trái con trỏ trong văn bản đích (cửa sổ đích).  Nếu bạn chưa chọn cửa sổ nguồn, kết quả sẽ đi thẳng vào cửa sổ cuối cùng mà bạn vừa gõ chữ Hán Nôm. Nếu bạn chưa gõ chữ Hán Nôm, kết quả sẽ đi thẳng vào cửa sổ cuối cùng mà bạn vừa mới gõ phím.

 

Nói chung, muốn dùng các phím này bạn phải dùng chuột. Nếu bạn cần gõ thường xuyên một trong tám phím trên, việc thay đổi thao tác từ gõ phím sang nhấn chuột và ngược lại là việc phiền phức mất thời gian. Vì lý do này, WinVNKey hỗ trợ phím nóng CTRL cho 8 phím ảo trên.

 

Khi dùng phím nóng, bạn không cần phải di chuyển con trỏ từ cửa sổ này sang cửa sổ khác. Bạn cứ đứng yên ở bất kỳ cửa sổ nào, rồi:

  • nhấp (nhấn và thả) phím CTRL, rồi gõ phím BackSpace, kết quả phím BackSpace sẽ được gửi thẳng đến cửa sổ đích,
  • nhấp (nhấn và thả) phím CTRL, rồi gõ phím Space, kết quả phím Space sẽ được gửi thẳng đến cửa sổ đích,
  • nhấp (nhấn và thả) phím CTRL, rồi gõ phím Del, kết quả phím Del sẽ được gửi thẳng đến cửa sổ đích,
  • v.v.

 

Bàn phím ảo Unicode

 

Nút thứ 9 của bàn phím ảo là nút bàn phím Unicode. Khi nhấn lên bạn sẽ được bàn Gõ Chữ Unicode như Hình B8.  

 

Bàn Gõ Chữ Unicode hỗ trợ tất cả khoảng 325 ngàn chữ Unicode, nhưng chỉ cho phép hiển thị từng trang một, mỗi trang có 128 chữ.  Nếu biết mã số Unicode của chữ, bạn có thể nhấn nút Goto để nhảy tới trang có chữ đó.  Nút Goto là nút có mũi tên cong nằm trên cùng, phía bên phải của nút dấu trừ.  Nếu không biết mã số chữ nhưng lại biết ngôn ngữ của chữ đó, bạn có thể chọn đúng ngôn ngữ trong hộp combobox ở trên cùng của bàn gõ. Hoặc bạn có thể nhấn lên các nút mũi tên bên mép phải của bảng chữ để lật tới hoặc lật lui, mỗi lần có thể lật 1 trang, 8 trang, hoặc 64 trang. Khi lật đến trang không có chữ, dĩ nhiên bạn sẽ thấy trang trống. Nhưng nếu trang có chữ nhưng vì phông không hỗ trợ, bạn cần đổi phông để thấy chúng.  Muốn biết thêm chi tiết, xin đọc phần Hướng dẫn (xem Hình B9).

 

Khi thấy được chữ cần tìm, ta sẽ nhấn chuột trái lên chữ ấy thì chữ đó sẽ được nhập vào văn bản đích. Dùng bàn gõ Unicode, ta có thể gõ bất kỳ chữ Unicode nào, kể cả các chữ Hán Nôm, nhưng phương pháp này chỉ là biện pháp cuối cùng vì phải mất công tìm kiếm chữ.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image020.jpg

 

Hình B8.  Bàn Gõ Chữ Unicode.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image022.jpg

 

Hình B9.  Menu “Hướng dẫn” giải thích kỹ về cách chọn phông.

 

B4.  Cách cài đặt MS Word để nhập chữ theo cột từ phải qua trái

 

MS Word hỗ trợ lối gõ theo cột từ phải qua trái.  Nhưng trước hết bạn phải cài đặt "Supplemental language support" cho các ngôn ngữ Đông Á.  Bạn có thể làm như sau trên máy XP, nhưng các máy khác cũng tương tự như vậy:

 

     Control Panel  >  Regional and Language Options  > Languages

 

Rồi mở MS Word và cài đặt như sau:

 

     MS Word > File  >  PageSetup >  Document Grid

 

Ở mục Text flow, chọn direction : Vertical.   Xin xem Hình B10. Sau khi chọn xong, khi ta gõ chữ vào MS Word thì chữ sẽ hiện vào cột bên phải từ trên xuống dưới và từ phải qua trái. Mỗi lần nhấn phím Enter thì ta sẽ thấy con trỏ chạy qua cột mới nằm bên trái.

 

http://winvnkey.sourceforge.net/hannom/SoLuocCachNhapChuHanNom-PhuLuc-B_files/image024.jpg

 

Hình B10. Chọn cách gõ từ phải qua trái trong MS Word.

 

oOo

 

 

 

- Tác giả: Ngô Đình Học

- Thiết kế Web: Trần Tư Bình